Dangal

Sa aking mga nakaraang blog ang aking mga tinalakay na akda ay madalas pormal ang pagkakagawa o nilalaman at halos pang-akademya ang mga ito. Ngunit upang mas lalong maenganyo sa Panitikang Pilipino, kailangan kong lumabas sa mga pormal na akda upang mas lalong mamulat sa tunay na kaganapan at masanay sa mga masasakit na katotohanan sa lipunan. Isa na rito ang akda ni Norman Wilwayco na pinamagatang “Dangal”.

Umiikot ang kwentong ito sa tunay na kalagayan ng ating lipunan na kung saan handa ang mga tao na ipagpalit ang kanilang dangal para lamang sa bagay na minimithi nila. Marahil nga ay sabi sa mga akdang nabasa ko patungkol sa aking kurso na international studies lalo’t na kapag tinatalakay namin ang mga lider na naghasik ng lagim sa kanyang nasasakupan, “indivudals value what they covet.” Isang masakit na katotohanan na madalas nalalamon na tayo ng ating mga kagustuhan na kung saan aapak na tayo ng mga tao para lamang makamit ang mga ito. Ang dangal ay kwento ni Chris na mahirap at biglang yumaman kaya’t naman lahat ng luho binili niya, lahat ng hindi karapatdapat nagagawa niya, naging abusado siya sa kanyang sarili at nakakasalamuha. Katulad na lamang ng ninanais niyang bilhin ang pagkabirhen ni Marissa na pumalo hanggang 1.1 Million pesos, naipakita din ang pagbabago o pagkasilaw sa pera ni Marissa na sa una ayaw niya ngunit nung di kalayuan na umangat ang pot money ay biglang pumayag ito at doon nasira ang dangal nilang dalawa.

Natatangi ang gaya ng writing style ni Wilwayco sapagkat kung babasahin ay merong mga salitang hindi kanais-nais pakinggan lalo’t na kung nasa pang-akademya ka, ngunit habang palalim at papalayo nang papalayo ang pagbabasa ay mararamdaman mo ang sampal ng bawat salitang hindi dapat mabasa sa isang akda. Bagamat may mga informal na salita ay ninanais nitong imulat ang mga mambabasa, kaya’t naman maari talagang talakayin sa akademya ang tulad ng akda ni Wilwayco. Ibang iba ang style niya sa mga kapwa niya writer kasi talaga ilalahad niya ang salitang ninanais niyang banggitin kahit na hindi madalas marinig sa mga akda tulad na lamang ng “kantot” na paulit-ulit niyang iwinasiwas sa bawat talata. Hindi pilit ang panggamit niya ng mga salitang katulad ng nabanggit ko dahil akmang akma ito sa istorya. Masasabi ko talagang nagustuhan ko bilang isang manunulat si Wilwayco dahil sinampal niya ako gamit ng mga salita niya sa mga katotohanang matagal ko nang pinipilit hindi makita. Naenganyo din ako sa pagtalakay niya sa isyung panlipunan habang gumagamit siya ng mga metapora at dahil sa mga salitang ginagamit niya ay madaling maiintindihan ng mga mambabasa, sa kalye man o akademya.

Bilang pangtapos sa aking blog, minabuti ko na dito ilahad ang mga nagustuhang kong punto ng istorya. Una na rito ang pagtalakay niya sa hindi pantay-pantay na trato ng lipunan sa mahihirap. Ikalawa ay naipakita niya ang kalagayan ng mga tao sa ating kasalukuyang panahon na nagiging basehan talaga ang pera kapag buhay na ang usapan. Sadyang ang pera ay nagsasalita at nagsisilaw ng mga mata marahil ay maiisip mo bang ang dangal ng isang tao ay nabibili lang ng simpleng papel na may kulay na nilagyan lang ng halaga? Maihahambing din ang istoryang ito sa mga trapo na nanunungkulan sa gobyerno na kung saan nagaapak sila ng dangal ng iba para sa kanilang sariling pakinabang at minsan pinagtatabuyan nila ang sarili nilang dangal para lamang sa kapangyarihan o pera. Panghuli, naipakita rin sa istorya ang maaring mangyari na ang inaapi ay pwede ding maging mapang-api dahil sa kanyang mapait na karanasan.